Poradnik - praca i kariera

Kategoria

Prawo pracy / Co ty wiesz o prawie pracy?

Kategoria: prawo pracy

Prawo pracy powstało po to, by zagwarantować ochronę praw pracowniczych. Tak w przeszłości jak i dzisiaj pracownik jest słabszą od pracodawcy stroną stosunku pracy, ten ostatni decyduje bowiem o jego zatrudnieniu, określa jego warunki, decyduje o zwolnieniach.

MOP.jpgBy zapewnić pracownikom pewne minimum uprawnień, państwo ingeruje w wolny rynek tworząc uregulowania z zakresu ustawodawstwa pracy. Na poziomie międzypaństwowym ochroną tych praw zajmuje się Międzynarodowa Organizacja Pracy (MOP).

Umówmy się


Wśród wielu przepisów najistotniejsze są oczywiście te, które opisują stosunek pracy z punktu widzenia praw i obowiązków zatrudniającego i zatrudnianego. Podstawą nawiązania stosunku pracy tj. zatrudnienia danej osoby przez określone przedsiębiorstwo jest podpisanie umowy. Istnieje kilka rodzajów umów na podstawie, których można świadczyć pracę:

- Umowy o pracę - klasyczne umowy ustanawiające stosunek pracy, najlepiej przystosowane do ochrony praw pracowniczych. Ze względu na czas na jaki są one zawierane wyróżniamy umowy: na czas nieokreślony, określony, na czas wykonania określonego zadania, na okres próbny.

- Umowy o dzieło - bardzo często stosowane przez pracodawców, zlecają one wykonanie jedynie pewnego "dzieła", zlecający określa jego charakter, płacę i termin wykonania - o to gdzie, jak, przy pomocy jakich środków zostanie ono wykonane troszczy się już druga strona umowy. Jeśli jesteś studentem, pracodawca nie płaci za ciebie ZUS-u, opłaca mu się więc dać ci pracę. Dodatkowo, jeśli jest to działalność twórcza i autorska (przygotowanie szkolenia, napisanie raportu, artykułu itp., w praktyce bardzo szeroka kategoria) - koszt uzyskania przychodu wynosi 50%, czyli de facto płacisz tylko połowę podatku.

- Umowa zlecenie - bardzo podobna do umowy o dzieło, także tu zleceniobiorca zobowiązuje do wykonania określonego w umowie zlecenia, w określonym terminie, za określoną stawkę.

- Umowa agencyjna - zobowiązujesz się za określoną stawkę pośredniczyć w zawieraniu umów pomiędzy pracodawcą a klientem. Np. agent ubezpieczeniowy.

Jak z tym skończyć?

Oczywiście regulacje prawne przewidują również możliwość rozwiązania powyższych umów. O ile przy umowie o dzieło czy zlecenie umowa wygasa po wykonaniu określonego zadania, o tyle w wypadku umów o pracę kodeks pracy przewiduje specjalne procedury rozwiązywania umów:

- Wypowiedzenie - jedna i druga strona musi wypowiedzieć umowę z odpowiednim wyprzedzeniem, okres tego wypowiedzenia uzależniony jest od długości trwania tej umowy (np. przy umowie na czas próbny dwóch tygodni, okres wypowiedzenia wynosi 3 dni, ale przy umowie na czas nieokreślony obowiązującej ponad 6 lat, okres wypowiedzenia to 3 miesiące). Ten sposób chroni pracodawcę i pracownika, aby żadna ze stron umowy nie została zaskoczona zwolnieniem bądź odejściem z pracy

- Pracodawca może szukać nowego pracownika, zatrudniony może szukać nowej pracy.

- Porozumienie stron - jeśli obie strony umowy uznają to za korzystne mogą zrezygnować z okresu wypowiedzenia i we własnym zakresie określić termin rozwiązania umowy (np. natychmiastowo). Do tego trybu potrzebna jest obopólna pisemna deklaracja woli.

Czas pracy

Prawo pracy reguluje również czas pracy pracownika. W Polsce istnieje ustawowe ograniczenie czasu pracy wynoszące 8 godzin dziennie oraz 42 godziny tygodniowo. Jeśli pracodawca zażąda od zatrudnionego wykonywania pracy w wymiarze większym niż ustawowy, wówczas zobowiązany jest do płacenia tzw. nadgodzin (specjalnych, dodatkowych i lepiej płatnych stawek godzinowych). Choć w dzisiejszej sytuacji gospodarczej pracodawcy często wykorzystują trudną sytuację pracowników na rynku pracy i uchylają się odpłacenia nadgodzin, warto pamiętać, że posiada się do nich prawo. Przykład pracowników Biedronki walczących w sądach o należne pieniądze za nadgodziny pokazuje, że przy odpowiedniej determinacji pracownicy są wstanie wyegzekwować swe uprawnienia.

W ramach czasu pracy zatrudnionym przysługuje prawo do urlopu uzależnionego od stażu pracy pracownika. Po roku pracy przysługujący urlop to 18 dni roboczych (czyli bez sobót, niedziel i świąt), po 6 latach 20 dni, po 10 latach 26 dni. Do stażu pracy zalicza się okres nauki - jeśli skończyłeś zasadniczą szkołę zawodową, to zalicza Ci się do prawa do urlopu 3 lata pracy; po technikum - 5 lat; po ogólniaku - 4 lata, po szkole policealnej - 6 lat, a jeśli będziesz absolwentem wyższej uczelni, to 8 lat. Ale uwaga - liczy się tylko ostatni etap edukacji, a więc okresy nie są dodawane. Według ostatnich nowelizacji prawa pracy dni urlopowe zaczynają ci narastać proporcjonalnie już od pierwszego miesiąca nowej pracy - tzn. jeśli wg twojego stażu pracy przysługuje ci 18dni urlopu w skali roku to w skali miesiąca urlop będzie ci "narastał" po 1,5 dnia (wynik 18 dni urlopu dzielone przez 12 miesięcy w roku), zaokrąglając po pierwszym miesiącu masz 1 dzień wolny, po dwóch 3 dni itd.

Prawo pracy przewiduje również inne dopuszczalne przerwy w pracy są to zwolnienia, chorobowe, urlopy okolicznościowe, wychowawcze i macierzyńskie. W trakcie ich trwania pracownik objęty jest specjalną ochroną (m.in. bardzo utrudnione lub wręcz niemożliwe jest rozwiązanie umowy o pracę).

Kodeks pracy w swych założeniach powstał by regulować wszelkie aspekty stosunków pomiędzy pracodawcą i pracownikiem. Znajdziemy nim ustalenia dotyczące: regulaminów zakładowych, zasad wynagradzania, przepisów BHP, układów zbiorowych czy rozwiązywania sporów przed sądami pracy. W jednym artykule nie sposób objąć całego bogactwa tych rozwiązań. Dlatego odwiedzaj często naszą stronę, już wkrótce pojawią się teksty szczegółowo opisujące poszczególne elementy prawa pracy.


Nauka języka za granicą

Przegląd uczelni
w Polsce
uns_220.gif
uwm_220_pl.gif
Polskie uczelnie w obrazach
miniatura
miniatura
miniatura
Polityka Prywatności