Pół roku ulgi na start mija szybko i wtedy wielu młodych przedsiębiorców pierwszy raz otwiera poważniejsze pismo z ZUS. Na szczęście między zerowymi składkami a pełnym ZUS-em jest etap pośredni: 24 miesiące preferencyjnych składek. W 2026 roku to 456,18 zł składek społecznych miesięcznie zamiast 1 926,76 zł, ale ta opcja ma swoje warunki i skutki dla przyszłych świadczeń. Oto, jak to działa — a na końcu możesz sprawdzić, czy wiesz, jak zaplanować składki w pierwszych latach firmy.
Kto zakłada firmę zaraz po studiach, najczęściej słyszy najpierw o uldze na start, czyli sześciu miesiącach bez składek na ubezpieczenia społeczne. Mniej osób wie, co dzieje się potem. A potem przez 24 miesiące kalendarzowe można płacić tak zwane preferencyjne składki, liczone od znacznie niższej podstawy niż standardowa.
Ulgę na start można też pominąć albo zrezygnować z niej wcześniej i od razu przejść na preferencyjne składki. ZUS podkreśla, że to wybór przedsiębiorcy, nie automat.
Z preferencyjnych składek skorzysta osoba, która spełnia łącznie dwa warunki:
Drugi warunek zaskakuje zwłaszcza tych, którzy po stażu czy pierwszej umowie o pracę słyszą od szefa: „przejdźmy na B2B”. Jeśli praca jest ta sama, a zleceniodawca ten sam co wcześniej pracodawca, preferencyjnego ZUS-u nie będzie.
Podstawę wymiaru przedsiębiorca deklaruje sam, ale nie może ona być niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia. W 2026 roku płaca minimalna wynosi 4 806 zł, więc najniższa podstawa to 1 441,80 zł. Według analizy ZUS z lutego 2026 roku daje to miesięcznie:
Razem 456,18 zł. Dla porównania przedsiębiorca rozliczający się na zasadach ogólnych płaci w 2026 roku od podstawy 5 652 zł (60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia): 1 788,29 zł składek społecznych, a z Funduszem Pracy i Funduszem Solidarnościowym 1 926,76 zł miesięcznie.
Najniższe miesięczne składki społeczne przedsiębiorcy w 2026 r.. Źródło: ZUS, Składki przedsiębiorców w 2026 roku (luty 2026)
Przy preferencyjnej podstawie nie płaci się składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, bo podstawa jest niższa od minimalnego wynagrodzenia. Ubezpieczenie chorobowe jest dla przedsiębiorcy dobrowolne. Oszczędność na nim bywa kusząca, ale bez niego nie ma zasiłku chorobowego – a przy jednoosobowej firmie choroba oznacza zwykle brak przychodu.
Żadna z ulg w ZUS nie obejmuje składki zdrowotnej. Przy skali podatkowej i podatku liniowym jej najniższa wysokość w 2026 roku to 432,54 zł, czyli 9% od 4 806 zł. Przy ryczałcie zależy od progu przychodów. W budżecie młodej firmy trzeba więc liczyć obie pozycje razem.
Od zadeklarowanej podstawy zależą zasiłki – chorobowy, macierzyński, opiekuńczy – a także przyszła emerytura i renta. ZUS w swoich materiałach uczciwie zaznacza, że ulgi pomagają firmom na starcie, ale część z nich zmniejsza późniejsze świadczenia. Nic nie stoi na przeszkodzie, by zadeklarować podstawę wyższą niż minimalna, jeśli firma zarabia, a ktoś planuje na przykład rodzicielstwo.
Ciekawostka: według analizy ZUS „Składki przedsiębiorców w 2026 roku” z ulg w składkach korzysta co trzeci przedsiębiorca.
Po dwóch latach preferencyjnego ZUS-u przedsiębiorca wchodzi w pełne składki albo – jeśli się kwalifikuje – w mały ZUS plus. Ten drugi wymaga, by przychód z działalności w poprzednim roku nie przekroczył 120 000 zł, a firma działała w nim co najmniej 60 dni. Składki liczy się wtedy od połowy dochodu z poprzedniego roku; w 2026 roku wynoszą od 456,18 zł do 1 788,29 zł miesięcznie. Z małego ZUS-u plus można korzystać najwyżej przez 36 miesięcy w ciągu 60 miesięcy prowadzenia działalności.
Jest jeszcze tzw. wakacje składkowe, dostępne od 1 listopada 2024 roku: jeden wybrany miesiąc w roku bez składek na własne ubezpieczenia społeczne. Składki zdrowotnej to nie zwalnia.
Preferencyjne składki to 24 miesiące niższego ZUS-u dla nowych firm, w 2026 roku od 456,18 zł miesięcznie, plus osobno składka zdrowotna. Warunkiem jest brak działalności w ostatnich 60 miesiącach i niepracowanie „na B2B” dla byłego pracodawcy w tej samej roli. Kwoty zmieniają się co roku – preferencyjne razem z płacą minimalną – więc warto je sprawdzać, a przy wyborze podstawy pamiętać, że to także pieniądze na przyszłe zasiłki i emeryturę.
Źródło: ZUS (Składki przedsiębiorców w 2026 roku), powroty.gov.pl (Niższe składki ZUS dla rozpoczynających działalność); opracowanie własne.
5 pytań · minuta
poleca:
